1 2 3 4 5 6 7 8 9 ... 14

Yukarıdaki tabloda verilen ziyaretçi sayılarında gözlemlenen artış, alana girişlerin yeniden düzenlenmesi ve alan içindeki ziyaret güzergâhlarının çeşitlendirilmesinin önemini bir kez daha ortaya koymaktadır.


Onaylanarak yürürlüğe girmiş olan 1/5000 Ölçekli Koruma Amaçlı İmar Planının getirdiği en temel kararlardan birisi, alana ziyaretin kolaylaştırılmasını da amaçlayan Efes Antik Kentinin giriş kapıları ve otoparklarla ilgili düzenlemelere ilişkindir. Koruma Amaçlı İmar Planı ile mevcut ziyaretçi yapısı ve dolaşım değiştirilmektedir. Efes Liman Kapısı Girişi, Magnesia Kapısı ve Devlet Agorası Girişi yeniden tasarlanmakta, ayrıca Ayasuluk bölgesinin de çevre düzenleme projesi kapsamında yeniden ele alınması öngörülmektedir. Yönetim Planı yapım sürecinde koruma amaçlı imar planı ile eş zamanlı olarak bu kararlar incelenmiş ve gerekli düzenlemeler plana yansıtılmaya çalışılmıştır.

A Bölgesi (Liman Kapısı) Giriş, Ziyaretçi Kabul ve Tanıtım Birimi:

Koruma Amaçlı İmar Planı ile çevre düzenleme projesi yapılması öngörülen ilk alan, Efes Örenyeri’nin alt kapı girişinin yerini alması amacıyla düzenlenen Liman Kapısı Girişidir. Örenyeri’nin asıl girişi olması amaçlanan bu alanda; Örenyeri giriş kapısının yanı sıra, otobüs ve özel araç park yerleri, ziyaretçilere yönelik kabul ve tanıtım merkezi, yapılması gereken zorunlu birimler (bilet satış gişesi, turnikeler, güvenlik, tuvaletler, sağlık birimi vb.) ile ticari birimlerin yer alması hedeflenmiştir.
Bu alan için hazırlanacak olan çevre düzenleme projesinin, proje sınırları içindeki alanların yanı sıra, bu alandan Liman Kapısına kadar erişimi sağlayacak yaya giriş platformunu ve platforma ilişkin detayları da içerecek biçimde hazırlanması öngörülmüştür. Diğer yandan, bu bölgede yapılacak olan giriş, ziyaretçi kabul ve tanıtım birimi ile ticari satış ünitelerine ilişkin yapıların projelendirilmesinde Örenyeri ile siluet ilişkisinin gözetilmesi, yapıların Örenyerinde yer alan yapıların siluetini olumsuz etkilemeyecek biçimde gerçekleştirilmesinin zorunlu olduğuna yönelik düzenlemeye gidilmiştir.

B Bölgesi (Efes Üst Kapı) Giriş:

Gelecek yıllarda Meryemana’ya ve Efes Üst Kapı’ya erişimi sağlayan yolun, Antik Kentin Magnesia Kapısı’nın bulunduğu alandan başlayarak kapatılması sonrasında Efes Üst Kapı’ya erişimin yeni Meryemana Yolu üzerinden ve güneyden alana giriş yapılarak sağlanması öngörülmüştür. Bugün Efes Üst Kapı olarak kullanılmakta olan alanın kentin Magnesia Kapısı girişi olarak kullanımının sürdürülmesi amacıyla da planda bu bölgede Çevre Düzenleme Projesi yapılması öngörülmüştür. Bu alanda ziyaretçilere yönelik park ve indirme alanları ile giriş kapısında yer alması zorunlu birimlere yönelik (bilet satış gişesi, turnikeler, güvenlik, tuvaletler ile tanıtım amaçlı satış ünitesi vb.) yapıları ile giriş platformları ve peyzaj düzenlemelerini içeren bir Çevre Düzenleme Projesi hazırlanacaktır.
B Bölgesinde düzenlemesi yapılacak olan Efes Üst Kapı’nın, bu bölgede kazı çalışmalarının başlaması sonrasında tümüyle kaldırılması, bu kapının yerini C Bölgesi’nde düzenlemesi yapılacak olan Magnesia Kapısı’nın alması öngörülmüştür.

C Bölgesi (Magnesia Kapısı):

Günümüzde kullanılan Efes Üst Kapı bölgesinde kazıların başlaması, Magnesia Kapısı bölgesinde restorasyon çalışmalarının tamamlanması sonrasında giriş kapısı olarak kullanılması amaçlanan, kentin Helenistik dönem surları dışında kalan bölgede yapılacak olan düzenlemelerin kısa erimli ve uzun erimli olarak iki aşamalı gerçekleştirilmesi amaçlanmaktadır.
Meryemana’ya erişim sağlayan Magnesia Kapı üzerinden geçen yolun kapatılması sonrasında, bölgenin kısa erimli olarak yalnızca otopark yeri olarak hizmet vermesine yönelik düzenleme yapılacaktır. Uzun erimli olarak ise bölgenin Efes Üst Kapı’nın işlevini üstlenmesini sağlayacak, bu amaçla giriş kapısında yer alması zorunlu birimlere yönelik (bilet satış gişesi, turnikeler, güvenlik, tuvaletler ile tanıtım amaçlı satış ünitesi vb.) yapıları ile giriş platformları ve peyzaj düzenlemelerini içeren bir Çevre Düzenleme Projesi hazırlanacaktır.

D Bölgesi (Yedi Uyuyanlar):

Koruma Amaçlı İmar Planı kararları arasında Efes Antik Kenti’nin surları dışında, arkeolojik sit sınırları içinde bulunan ve yoğun ziyaretçi çeken bölgelerden biri olan Yedi Uyuyanlar bölgesi için de çevre düzenleme projesi yapılması öngörülmüştür. Hazırlanacak çevre düzenleme projesi ile ziyaretçi giriş ünitelerinin yanı sıra, ziyaretçilere yönelik park olanaklarının geliştirilmesi, tanıtım, satış ve servis birimlerinin yer seçimi sağlanmış olacaktır.

E Bölgesi (Artemision-St Jean Bazilikası-Selçuk Kalesi):

Efes Koruma Amaçlı İmar Planı ile çevre düzenleme projesi hazırlanması öngörülen ve planda “E Bölgesi” olarak tanımlanan bu alan; Artemision çevresindeki alanlar ile Ayasuluk Tepesini kapsayan, içinde Artemision, St Jean Bazilikası ve Selçuk Kalesi’nin yanı sıra İsa Bey Camii ile İsa Bey Hamamı’nı da kapsamaktadır.
Bu bölgeye ilişkin Çevre Düzenleme Projesi’nin, ziyaretçilere yönelik park olanaklarının geliştirilmesi, alan içinde yer alan önemli odak noktaları arasında bütünleşmeyi sağlayacak, gezilebilirliği arttıracak kararları içermesi, ziyaretçilere yönelik tanıtım, satış ve servis birimlerinin yer seçimini sağlayacak kararlardan oluşması hedeflenmiştir. Bu kapsamda çevre düzenleme projesinin alan içindeki kullanım kararlarının yanı sıra erişimin kolaylaştırılmasını sağlayacak kararları, dinlenmeye yönelik kullanım kararlarını ve peyzaj düzenlemelerini de içermesi amaçlanmıştır.
Türkiye’nin ve dünyanın en fazla ziyaret edilen ören yerlerinden birisi olan Efes Antik Kenti, engellilere uygun düzenlemeler, erişilebilirlik, altyapı ve otopark yetersizlikleri, işletme anlayışının yeterince gelişmemiş olması gibi sorunları da yaşamaktadır. Alandaki gişe ve ziyaretçi girişlerinin işletmesi Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından 2016 yılına kadar ihale ile bir özel sektör kuruluşuna verilmiştir. Ancak, bu işletme yaklaşımının alanın artan kullanımını denetim altında tutacak ve ihtiyaca cevap verecek yenilikçi bir anlayışla örgütlenmesi gerekmektedir. Ayrıca 2016 yılı sonrasında yani plan dönemi içerisinde yeni işletme anlayışının nasıl olması gerektiğinin de Yönetim Planı içerisinde ele alınmasının gerekliliği açıktır.


Dostları ilə paylaş:

©2018 Учебные документы
Рады что Вы стали частью нашего образовательного сообщества.

III.6. Alanın Yönetsel Yapısı - Efes yönetim plani

səhifə5/14
tarix05.12.2017
ölçüsü0.57 Mb.

III.6. Alanın Yönetsel Yapısı

Efes Yönetim Alanının bulunduğu Selçuk kenti, İzmir İline bağlı bir ilçe merkezidir. Selçuk kenti, diğer yandan İzmir Büyükşehir Belediyesi’ne bağlı bir ilçe belediyesi durumundadır.Günümüz Selçuk kentine komsu konumda bulunan Antik Efes Kenti ve bu kenti kapsayan arkeolojik sit alanlarının tamamı Selçuk Belediyesi’nin ve İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin sınırları içinde yer almaktadır. Yürürlükteki mevzuat uyarınca arkeolojik sit alanları, İzmir I. Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu’nun, Efes Yönetim Alanı da Selçuk Belediyesinin yetki alanında kalmaktadır.


Efes’in de yer aldığı Selçuk Belediyesi’nin sınırları içindeki alanlarda, yönetimsel açıdan oldukça farklı kurumların kararları ile karşılaşılmaktadır. Belediye tarafından yürütülmesi gereken hizmetler ve görevler açısından, yasal tanımlamalar ve görev bölüşümü doğrultusunda Selçuk Belediyesi’nin yanı sıra İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin de yetkili olduğu alanda, altyapı hizmetleri açısından İZSU Genel Müdürlüğü yetkilidir.
Kentin sahil kesiminin turizm merkezi olması nedeniyle, bölgede özellikle planlama kararları ve tahsisler açısından Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın yetki kullanımı ve uygulamaları söz konusudur. Bunun yanında, İlçe sınırları içinde var olan kentsel, arkeolojik sit alanlarında yapılacak tasarruflarda ilgili mevzuat gereğince Kültür ve Turizm Bakanlığı’na bağlı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu’nun uygun görüşünün alınması gerekmektedir. Efes Yönetim Alanı olarak belirlenmiş alanda yönetim planı yapma yetkisi ise Selçuk Belediyesine aittir. Selçuk’un konumlandığı Küçük Menderes Deltası, Meryemana Evi’nin batı ve kuzey kesimlerinde“Tabiat Parkı” ilan edilmiş alanlar ile doğal sit alanları, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ile Orman ve Su İşleri Bakanlıklarının yetki sahibi olduğu bölgelerdir.
Ayrıca, Selçuk-Kuşadası Karayolu’nun genişletilmesine ilişkin çalışmalar, Karayolları Bölge Müdürlüğü tarafından, Müze kontrolünde, İzmir 2 Numaralı Koruma Bölge Kurulu kararları ile gerçekleştirilmiştir. Karayoluna yönelik çalışmalar dışında, alana yönelik projeler, kazı ve restorasyon amaçlı çalışmalar olup, Avusturya Arkeoloji Enstitüsü tarafından sürdürülen bu çalışmalar genel olarak Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın yanı sıra Selçuk Belediye Başkanlığı ve İzmir Valiliği tarafından desteklenmektedir. Günümüzde kamu yatırımları açısından bakıldığında, Efes ve çevresindeki kültürel değerlere yönelik kapsamlı çalışmaların (Büyük Tiyatro Restorasyonu, Su Kemerlerinin Restorasyonu, Ayasuluk Kalesi Restorasyonu vb.) Selçuk Belediye Başkanlığı’nın yatırım programları içinde yer aldığı görülmektedir.
Öte yandan Efes Yönetim Alanı, başta Üniversiteler, meslek odaları ve sivil toplum örgütleri olmak üzere sivil toplumun da ilgisini çekmektedir. Özellikle alanda korumaya yönelik olarak yürütülen birçok çalışma bu kuruluşlar tarafından da desteklenmektedir.
Ayrıca 2011 Genel Seçimlerinde iktidarda bulunan Adalet ve Kalkınma Partisi tarafından dile getirilen “Antik Limana Kanal Açılması” Projesi gibi tasarılar, Efes Antik Kentinin ve Efes Yönetim Alanının siyasi aktörlerin de dikkatini çektiğini göstermektedir.
Son olarak, Yönetim Planı hazırlık çalışmalarının devam ettirildiği dönem içerisinde Efes Yönetim Alanının tamamı 2012 Aralık ayı içerisinde, Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından “Kültür ve Turizm Gelişim Alanı” ilan edilmiştir. Yönetim alanının bu tür bir ilana konu olmasının sonrasında ne tür tasarrufların gelişebileceği henüz belirginleşmemiştir.

III.7. Alanın Demografik ve Sosyo-Ekonomik Durumu

2013 yılı Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi verilerine göre toplam nüfus büyüklüğü 34.979 kişiolan Selçuk kentinin nüfusu düzenli olarak artmaktadır. İlçe merkezi nüfusu 28.255 kişi, belde ve köylerin nüfusu 6.374 kişidir. Yaz aylarında nüfusun mevsime ve turizm etkinliğine bağlı olarak mevsimsel olarak arttığı görülmektedir. Göçler sebebiyle nüfusun cumhuriyet sonrası dönemde bazı dönemlerde beklenenin üzerinde arttığı gözlenmiştir. Kent özellikle İzmir ve yakın çevresinden göç almaktadır.


Selçuk İlçesinin nüfus yoğunluğu İzmir İli geneliyle karşılaştırıldığında daha düşüktür. Bunun sebebi ilçenin büyük bir kısmının yapılaşmaya uygun olmayan alanlardan oluşmasıdır.
Selçuk İlçesi genel olarak kırsal bir görünüme sahip olmakla birlikte, kentleşme oranı ülke ortalamasının üzerinde olan bir yerleşim bölgesidir. 2007 yılı itibariyle nüfusun %80’i kentte yaşamaktadır. Nüfusun yaş verilerine bakıldığında doğurganlığın azalma, yaşlı nüfusun artma eğiliminde olduğu görülmektedir.
Selçuk ilçesi, DPT tarafından 2004 yılında gerçekleştirilmiş olan “İlçelerin Sosyo-Ekonomik Gelişmişlik Sıralaması” araştırmasında 872 ilçe arasında 75. Sırada yer almıştır. Bu sıralaması ile Selçuk 2. Grup gelişmiş ilçeler arasında sayılmaktadır.
İlçe nüfusunun büyük bir kısmı hizmetler (% 48,58) ve tarım (% 44,65) sektörlerinde çalışmaktadır. Tarımsal üretim meyve ve narenciye ağırlıklıdır. Kent merkezinde yaşayan nüfusun da önemli bir kısmı tarımsal faaliyetlerde çalışmaktadır. % 88,62 düzeyinde olan okur-yazar oranlarının ise Türkiye ortalamasının üstünde olduğu görülmektedir.
Selçuk ilçesi ekonomisinin en ağırlıklı bölümünü hizmetler sektöründeki faaliyetler oluşturmaktadır. Turizm ve buna bağlı ticari isletmelerin sayısı ve kapasitesi, kentin ekonomik yaşamında önemli yer tutmaktadır. Çalışanlar açısından bakıldığında da toplam çalışanların % 60’ından fazlasının hizmetler sektöründe olduğu görülmektedir. Alt sektörler açısından bakıldığında Toptan ve Perakende Ticaret, Otel ve Lokanta sektörü ilk sırada gelirken, bunu İlçe olmaktan kaynaklı işlevlerin geliştirdiği Toplum Hizmetleri Sosyal ve Kişisel Hizmetler izlemektedir. İlçe geneline baktığımızda ilçenin ticaret, esnaf ve sanatkârlar ve ziraat odasına kayıtlı 5.449 üretici ilçede ekonomik faaliyet göstermektedir. İlçede toplamda 7.268 yatak kapasitesi bulunmaktadır. Bu kapasitenin önemli bir bölümünü beş yıldızlı oteller ve tesisler oluşturmaktadır.

III.8. Ulaşım-Dolaşım, Ziyaret ve İşletme

Selçuk ve Efes çeşitli ve geniş erişim olanaklarıyla Türkiye ve dünyaya ulaşılabilen bir bölgede bulunmaktadır. Selçuk’a ulaşım doğrudan karayolu ve demiryolu ile yapılabilirken, bunun yanı sıra karayolu aktarması ile havayolu ve denizyolu ulaşım avantajlarının da bulunduğu görülmektedir.


Selçuk kentine ve Efes’e temel karayolu ulaşımı, İzmir-Aydın Karayolu ile bu karayolundan ayrılan Kuşadası bağlantısı üzerinden sağlanmaktadır. İzmir-Selçuk arasında ulaşımı sağlayan karayolu, geçmiş yıllarda yoğun bir trafik yüküne sahipken, İzmir-Aydın Otoyolu’nun devreye girmesi sonrasında bu yük oldukça azalmıştır. Ancak, özellikle yaz aylarında basta Kuşadası olmak üzere çevre yerleşmelerin artan trafik yükü Selçuk ve Efes’in trafik yüküyle birleşmesi trafik yoğunluğunda önemli artışlara neden olmaktadır. Selçuk’un İzmir’de var olan uluslararası Adnan Menderes Havalimanı’na uzaklığı 61 km’dir.
Selçuk ilçe merkezinden Efes’e karayolu erişimi de iki farklı aks üzerinden sağlanmaktadır. Bunlardan ilki, Selçuk’tan batıya yönelen ve Pamucak Sahili ile Kuşadası’na ve Özdere’ye (Menderes) bağlantı sağlayan yol üzerinden gerçekleşirken, diğer bağlantı Selçuk’u güneyde Ortaklar ve Aydın yönüne bağlayan karayolu üzerinden batı yönünde ayrılarak Meryemana Evi’ne bağlantı sağlayan yol üzerinden gerçekleşmektedir.
Selçuk, karayolu bağlantısının yanı sıra, demiryolu ile erişim olanağına da sahip olan yerleşmelerdendir. İzmir-Aydın-Denizli aksından, İzmir ile güney ve güneydoğu bölgelerinin demiryolu bağlantısını sağlayan aks, Selçuk ilçe merkezinden geçmektedir.
İstasyon’un kent içindeki konumu, demiryolu bağlantısının ayrıca bir karayolu aracı kullanmadan hizmet vermesine olanak sağlamaktadır. Demiryolundan İzmir’e 77 km. uzaklıkta yer alan Selçuk kentinin, Aydın il merkezine demiryolu uzaklığı ise 55 km’dir. İzmir-Selçuk arasında bağlantıyı sağlayan, bunun yanında İzmir’den ülkenin diğer bölümlerine demiryolu üzerinden bağlantı sağlayan demiryolu aksı, aynı zamanda demiryolundan 59 km. uzaklıkta yer alan Adnan Menderes Havalimanı’na da doğrudan bağlantı olanağı sağlamaktadır. İzmir-Selçuk arasında var olan demiryolu bağlantısının İzmir-Menderes arasındaki bölümünün İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından sürdürülen çalışmalar kapsamında metro standartlarına yükseltilmesine ilişkin çalışmalar sürdürülmektedir. Kuzeyde Aliağa’ya kadar bağlantıyı sağlayan bu çalışmanın tamamlanması sonrasında, İzmir’in hemen her bölgesinden Selçuk’a metro standartlarında demiryolu ile erişim olanaklı hale gelecektir.
Selçuk ve Efes’e denizyolundan erişim iki farklı liman üzerinden sağlanmaktadır. Selçuk’un kendi sahili olan Pamucak sahilinde liman ve iskele olanaklarının bulunmayışı nedeniyle kente bu yoldan gelmek isteyenler en yakın liman olan Kuşadası Limanı’nı ve İzmir Limanı’nı kullanmaktadır. Selçuk’un Kuşadası Limanı’na karayolundan uzaklığı 21km, İzmir Limanına karayolu uzaklığı ise 76 km’dir. İzmir Limanı ile karayolunun yanısıra 77 km. uzunluktaki demiryolu ile de bağlantı sağlanması olanaklıdır.
Selçuk-Efes Havaalanı’nın büyük bölümü, yönetim planı çalışmasına konu olan alan içinde kalmaktadır. Ancak bu havaalanı sivil havacılık ve taşımacılık için kullanılmamaktadır. Türk Hava Kurumu tarafından eğitim amaçlı kullanılan bu havaalanı dışında, Selçuk’a en yakın havayolu erişimi sağlayan havaalanı İzmir Adnan Menderes Havalimanı’dır.

Şekil . Efes Yönetim Alanı ve Yakın Çevresindeki Ulaşım Altyapısı


Efes Örenyeri içinde araç kullanımında olan yollar, yalnızca kazı ve güvenlik amacıyla kullanılan servis amaçlı yollardır (Şekil 5). Bu yolun yanında protokol girişleri için kullanılan ve Büyük Tiyatro yakınlarına ulasan bir yol bulunmaktadır. Bu yollar dışında Örenyeri içinde güncel araç girişine uygun yol bulunmamaktadır. Örenyeri olarak koruma altına alınmış alan dışında, arkeolojik sit sınırları içinde var olan ve motorlu taşıt trafiğinde kullanılabilen ulaşım sistemine bakıldığında, temelde dört önemli ulaşım aksı dikkat çekmektedir. Bu akslardan en önemlisi Selçuk-Kuşadası yolu olarak kullanılan akstır. Selçuk ilçe merkezinde Müze’nin bulunduğu bölgeden başlayarak batıya yönelen bu aks, arkeolojik sit sınırlarını doğu-batı yönünde tümüyle kat etmektedir. Arkeolojik sit sınırları içindeki ikinci önemli ulaşım aksı, aynı zamanda Efes Örenyeri üst kapısına erişimi de sağlayan Selçuk-Meryemana Yolu’dur. Bu yolun, sit sınırları içine girmeden önce bağlandığı Selçuk-Aydın Karayolu ise arkeolojik sit sınırlarına komsu konumda, sit sınırları dışında kalmaktadır. Planlama çalışmasına konu olan arkeolojik sit alanı sınırları içindeki üçüncü önemli ulaşım bağlantısı ise Selçuk-Kuşadası yolundan ayrılarak Efes Örenyeri’nin alt kapı otoparkına ulasan Efes giriş yoludur. Arkeolojik sit sınırları içinde var olan dördüncü önemli ulaşım bağlantısı ise ikinci ve üçüncü ulaşım akslarını Panayır Dağı doğusundan birbirine bağlayan ulaşım aksıdır. Bu aksların dışında, alan içinde var olan diğer yollar tarım alanları içindeki dar ve düşük nitelikli yollardır.
Efes Yönetim Alanı sınırları içinde, Efes Örenyeri’nin yanı sıra Müze, St. Jean Anıtı da yoğun ziyaretçi almaktadır. Ziyaretçi sayılarında yıllar içinde genel olarak düzenli bir artış yaşanmaktadır. Efes Örenyeri içinde bulunan ve kontrollü ve kısıtlı biçimde ziyaretin gerçekleştirildiği Yamaç Evlerin ziyaretçi sayısında da düzenli bir artış yaşanmaktadır. Yönetim Alanı içindeki ziyaretçi sayılarının son 5 yıl içinde değişimi aşağıdaki tabloda verilmiştir.

YIL

MÜZE

EFES ÖRENYERİ

ST.JEAN ANITI

YAMAÇ EVLER

TOPLAM ZİYARETÇİ

2008



178.966

1.582.211

231.778

75.602

2.068.557

2009



187.842

1.738.691

253.153

80.449

2.260.135

2010



243.862

1.846.538

261.515

92.268

2.444.183

2011



298.802

2.082.834

359.772

162.123

2.903.531

2012



229.470

1.888.729

304.063

159.576

2.581.838

2013



(Kapalı)

1.828.157

330.818

185.031

2.344.006
?


iii-international-172.html

iii-international-177.html

iii-international-181.html

iii-international-186.html

iii-international-190.html