1 ... 296 297 298 299 300 301 302 303 ... 364

III INTERNATIONAL SCIENTIFIC CONFERENCE OF YOUNG RESEARCHERS

səhifə300/364
tarix04.07.2018
ölçüsü7.85 Mb.

III INTERNATIONAL SCIENTIFIC CONFERENCE OF YOUNG RESEARCHERS 

 

1371

  Qafqaz University                                                                                          17-18 April 2015, Baku, Azerbaijan 

UŞAQLARDA ÖZÜNÜ GÖSTƏRƏN IRADI NÖQSANLAR,  

YARANMA SƏBƏBLƏRI VƏ ARADAN QALDIRILMASI YOLLARI 

 

Nərgiz ALLAHVERDİYEVA 

Qafqaz Universteti 

Vnnvvn86@mail.ru 

AZƏRBAYCAN 

 

Müstəqilliyə malik olmayan uşaqlar asanlıqla təlqinə məruz qalır və zəif iradəli olurlar. 

Bu səbəbdən uşaqlarla çox işləmək, cəmiyyətə adaptasiyasına kömək etmək lazım gəlir. Bu 

zaman ilk növbədə onların materialı necə mənimsədiklərini müəyyənləşdirməli, rast gəldikləri 

çətinliklərə və maneələrə üstün gəlmək üçün iradə tərbiyəsini həyata keçirmək lazımdır. Mü-

əllim ilk öncə uşaqda yaxşı oxumağın səmərəli yollarını öyrətməklə yanaşı, həmçinin məktəb-

lilərdə diqqətin, hafizənin, iradənin inkişafı qayğısına qalmaqla biliklərə yiyələnməyə yönəlt-

məlidir. Müstəqil işləməyi və öyrənməyi bacarmamaq geriliyin başqa səbəbləri ilə daha sıx 

bağlıdır.(bilikdəki kəsirlər, təlimə səyin olmaması və s.) İradəsiz uşaqlar adətən təlim tapşırıq-

larını mexaniki icra edir, əzbərləməyə çalışırlar, dərk etmə ön plana keçir, müvəffəqiyyət isə 

böyük gərginlik və qüvvə hesabına əldə edilir. Bu uşaqlar əzbərləməyə alışqan olduqlarından 

dərslər çətinlədikcə çox əziyyət çəkirlər. Çünki tədricən təlim  əməyi çətinləşdikcə gücləri 

çatmır və bu vəziyyət onların müvəffəqiyyətinə  mənfi təsir göstərir, zəifliyi daha da artırır. 

Uşaqlarda özünəinamsızlıq getdikcə çoxalır. Ailədə, məktəbdə danlağa məruz qalırlar. Belə 

olduqda da evdə valdeynlər onları istrahətdən ayırırlar, daha çox oxumağa sövq edirlər. Bu 

hal uşağın təlimə münasibətini bir qədər də pisləşdirir. 

Uşaqlar böyüdükcə bütün bu proseslər onların fərdi xüsusiyyətlərinədə  təsir göstərir. 

Onlarda sinir sistemi, müxtəlif situasiyalarda qarşılaşdıqları, tərbiyəvi tədbirlər, eləcə də müx-

təlif şəraitlərdə yaşayıb, gördükləri bilavasitə təsir göstərir. Uşaqlarla aparılacaq fərdi söhbəti 

danlağa çevirməkdə olmaz. Bu psixoloji – pedaqoji baxımdan çox zərərlidir. Danlamaq cəza 

tədbiri olduğu halda, fərdi söhbət uşağa öz nöqsanlarını başa salmaq üsuludur. 

Uşağın şəxsiyyətinə hörmət etmək eyni zamanda yaşına müvafiq olaraq ona tələbkarlıq-

la yanaşmaq böyük tərbiyəvi əhəmiyyətə malikdir. Lakin bu təsir elə qurulmalıdır ki, hərtərəfli 

düşünərək uşaqlara təsir edə bilsin. Bu zaman məharətlə,  ətraflı  tədqiq edilərək elə  tələblər 

vermək və onları həyata keçirmək lazımdır ki, uşaq onları mutləq yerinə yetirsin, bu zaman 

qarşısına çıxan xarici və daxili maneələri aradan qaldırmağa cürət etsin. 

Buna nail olmaq üçün valdeyn uşağını yaxşı tanımalıdır. Deməli, valdeyn yaş xüsusiy-

yətlərini bilməklə yanaşı, həmçinin onların fərdi xüsusiyyətlərinidə yaxşı bilib, baş açmalıdır. 

Həmçinin məktəbdə müəllimi və tərbiyəçi də uşağı hərtərəfli öyrənib tanımalıdır. Fərdi fərq 

və xüsusiyyətlərdə çoxdur. Hər bir konkret hala müvafiq hərəkət etmək lazımdır. Uşağı yaxşı 

tanımaq və pedaqoji mərifət burada müvəffəqiyyətə nail olmaq üçün əsas  şərtdir. Uşaqların 

biri tapşırığı ləng, lakin yaxşı, digəri isə tez, amma ala – yarımçıq yerinə yetirir. Biri işi axıra 

çatdırır, o birisi yarımçıq qoyur. Biri ürəklə işləyir və bu zaman müstəqillik göstərir, başqası 

candərdi və daimi nəzarət altında işləyir.. 

 Ümumiyyətlə, tərbiyə işi düzgün aparılmadıqda uşağın iradəsinin inkişafında müəyyən 

nöqsanlar əmələ gəlir. Xüsusilə səhv tərbiyə nəticəsində əmələ gələn iradi nöqsanları başlıca 

olaraq  şıltaqlıq, höcətlik, tərslik və  tənbəllikdən ibarətdir. Tərbiyə düzgün aparılsa, həmin 

nöqsanlar baş verməz. Lakin onlardan hər hansı biri bu və ya başqa uşaqda müşahidə edilərsə, 

tərbiyə işində yol verilmiş səhvi düzəldib, onu düzgün istiqamətə yönəltməklə həmin nöqsanı 

tədriclə yox etmək olar. İradi nöqsanların yaranma səbəblərini uşağın böyüdüyü və əhatə olun-

duğu mühitdə, valdeyn və  tərbiyəçinin iş üslubunda axtarmaq lazımdır. Uşaqla sərt olmaq, 

günahı olmadan onu danlamaq, üstünə qışqırmaq, kobud və qəddar rəftar və s. kimi münasibət 



III INTERNATIONAL SCIENTIFIC CONFERENCE OF YOUNG RESEARCHERS 

 

1372

  Qafqaz University                                                                                          17-18 April 2015, Baku, Azerbaijan 

onda qeyri səmimilik doğurur və  əsəbiliyin yaranmasına səbəb olur. Onlara verilən tələblər 

konkret olmalı, nəsihətçilik xarakteri daşımamalıdır. Çünki, uşağın yaşı az olduqca, onu nümu-

nələr əsasında tərbiyə etmək daha əhəmiyyətlidir. 

 

 

İNTERNET BAĞIMLILIĞI VE ÖNLEM YOLLARI 

 

Mələk KERİMOVA 

Khazar Üniversitesi  

melsenem@mail.ru 

AZƏRBAYCAN 

 

Günümüz toplumlarında bilgisayarsız, internetsiz, cep telefonsuz vb. bir evi düşünmek 

neredeyse olanaksız görünmektedir. Son 10 yılın istatistiği dünya kapsamında internet kulla-

nıcıları sayının 63.0 milyondan 582.6 milyona kadar artış gösterdiyini ortaya koymaktadır. 

(Kitai Kim,2013,55,703-709). “Apa-Economics”in (2010) verdiyi bilgiye göre, Azerbaycanda 

internet kullanıcılarının sayının genel nüfusa oranı % 44.4 oluşturmaktadır. Bu da yaklaşık 3.7 

milyon kullanıcıyı kapsamaktadır. Genel nüfusu 9.5 milyon olan Azerbaycan için bu oran bü-

yük önem taşımaktadır.  

İnternet teknolojisinin böyle sık kullanılmasının bir cok sebebleri vardır ki, bunlar ara-

sında internetin bir çok amaçla kullanılmasıdır. İletişim kolaylığı, anında haberleşme, eğlence, 

bilgi edinme, alış-veriş vb. bir çok sayılan özellikler internetin sağladığı olanaklar arasındadır. 

İnternet kullanıcılarının sayındaki artış internetin sağladığı olanak ve faydaları ile bera-

ber yeni bir bağımlılık türü olan “internet bağımlılığı” anlayışını da karşımıza çıkarmaktadır. 

Genellikle bağımlılık kavramı alkol, uyuşturucu, sigara ve diğer bağımlılık türlerini çağrıştır-

maktadır. Buna karşılık madde kullanımı  dışında da bağımlılık türleri olduğu unutulmama-

lıdır. Televizyon, mobil telefon bağımlılığı, yeme bağımlılığı, alış veriş bağımlılığı ve diğer 

bağımlılık türleri de davranışla ilgili bağımlılık türleridir. 

 Akademik alanyazında internet bağımlılığı kavramının değişik biçimlerde kullanıldığı 

görülmektedir. İnternet bağımlılığı anlayışını ilk kez Dr.İvan Goldberg (1996) uluslarası alan-

da “internet addiction” kavramı kimi kullanmış ve daha sonraları “ internet dependency” ola-

rak kullanıldığı görülmektedir. Young DSM IV ün “ patolojik kumar oynama” ölçütlerinden 

yola çıkarak internet bağımlılığını tanımlamış , ayrıca “İnternet Bağımlılık Merkezi” ni kur-

muştur. Bu kavramı “Patological internet use” kullanmayı öneren Young ve Goldbergi izle-

yen araştırmacılar da dikkati çekmektedir. Aslında kullanılan kavramların hepsinin ortak bir 

zemini olduğu ifade edilebilir. Aşırı ve problemli internet kullanımını ifade eden bu kavram-

larin hepsinde en büyük belirti kişinin zamanının büyük bir bölümünü internet başında harca-

ması ile ilgili olduğu söylenebilir. İnternet bağımlılığında zamanın ölçüt olarak alınmasına 

rağmen, zamanın hangi amacla kullanıldığı dikkat çekmektedir. İnternet bağımlısı olmayan 

bireyler interneti bilgi, araştırma amaclı olarak kullanmaktadırlar. Oysa ki,internet bağımlısı 

olan kişiler düzenli olaraq uzun süreler boyunca çevrimiçi kalarak kendilerini bu davranıştan 

alıkoyamamaktadırlar.  

İnternet bağımlılığı ile ilgili Azerbaycanda kapsamlı bir araştırma olmamasına rağ-

men,Türkiyede yapılan bir çok araştırma dikkati çekmektedir.  

Bayraktar (2001) yaşayan 12-17 yaş arası okula devam eden 686 ergenle yaptığı araştır-

masında internet'in çoğunlukla erkek ergenler ve üst sosyo-ekonomik düzeydeki kişiler tarafın-

dan kullanıldığını, ergenlerin % 1.1'inin patolojik internet kullanıcısı olduğu bulmuştur. Şükrü 

Balcı, Birol Gulnar (2009) 953 öğrenci üzerinde yürüttüğü araştırma sonuçlarına gore, öğren-

cilerin 23.2%-nin internet bağımlılığı belirtisi gösterdiyi belirtilmiştir. Selim Günüç, Murat 



:

pars docs -> refs
refs -> Dos. N. Z.Çələbiyev
refs -> Fənn: Klinik psixologiya Müəllim: Dos. N. Z.Çələbiyev Mövzu 10. Depresiya və postravmatik stresslər
refs -> I fəSİL. TÜTÜn haqqinda üMÜMİ MƏlumat
refs -> O zbek iston respublikasi oliy va 0 ‘rta maxs*js ta’lim vazirligi
refs -> Fənn: Klinik psixologiya Müəllim: Dos. N. Z.Çələbiyev
refs -> Azərbaycan respublikasi təHSİl naziRLİYİ XƏZƏr universiteti
refs -> Dərman vasitəsinin istifadəsi üzrə təlimat
refs -> Karakalpak tüRKÇESİndeki tip terimleri
refs -> Sayıqlama ideyaları neçə qurupa bölünür?
refs -> Duman paranoya mp3 indir boxca


Dostları ilə paylaş:

©2018 Учебные документы
Рады что Вы стали частью нашего образовательного сообщества.
?


ilyas-fattahov-arskij.html

ilyasfndiyev---100---6.html

ilyushenko-v-a--.html

im--dubini-v--p---bet-4.html

im--n--i--pirogova-2.html