1 ... 24 25 26 27 28 29 30 31 ... 45

Müntəxəbat - Azərbaycan m IL ij elmlər akademiyasi a. A. Ba k IX an o V adına tariX İnstitutu azərbaycanin qəDİm...

səhifə28/45
tarix15.03.2018
ölçüsü7.9 Kb.
növüYazi

Müntəxəbat


A zərbaycanm  qədim  tarixinə  d a iry a zılı т эпЬ эЬ г


2.  Ö lkələrdən  və  m əskənlərdən  эп  yaxşısı  olan  b irin cin i 
mən,  Ahura  M azda,  yaxşı  Daityd^  i b   A ryanam   vaecanı  y arat- 
dım.  O nda  çoxzərərli  A nqra  Manyıa belə  fəlakəti  törətdi -  k ü rə n  
ilanı  və dev tərəfindən başdansovm a törədilm iş  qışı.
3.  Orada  on  qış  ayı,  iki  yay  ayıdır,  orada  soyuq  sular,  so- 
yuq  torpaqlar,  soyuq  bitkilərdir.  O rada  qışm   m ərkəzidir,  o rad a 
qışın ürəyidir,  orada  qışın  sonunda эп güclü daşqınlar .
4.  Ö lkələrdən  və  m əskənlərdən  эп  yaxşısı  olan  ikincini 
т э п ,  Ahura  M azda,  soqdlar  m əslaınlaşdığı  Qavanı^  yaratdım . 
O nda  çoxzərərli  A nqra  M anyu  belə  fəlakəti  törətdi  -   Q ava  və 
Daya üçün çoxzərərli olan skaitibri.^
5.  Ö lkələrdən  və  m əskənlərdən  эп  yaxşısı  olan  üçü n cü n ü  
mən,  A hura  M azda,  qüdrətli,  artah  M argianam   yaratdım.  O n d a 
çoxzərərli  Anqra  M anyu  belə  fэlakэti  törэtdi  -   həm   m arəda, 
həm də öldürən visuşanıJ
6.  Ö lkələrdən və m əskənbrdən  ən yaxşısı  olan dördüncünü 
mən,  A hura  M azda,  uca  bayraqlı  gözəl  Baktriyam   yaratdım. 
Onda  çoxzərərli  A nqra  M anyu  belə  fəlakəti  törətdi  -   həm  
bravara, həm dэ usa d a m ^
1. 
Ölkələrdən  və  m əskənlərdən  эп  yaxşısı  olan  beşincini 
т э п ,  Ahura  M azda,  M argiana  və  B aktriya  arasmda  yerlэşэn 
Nisayanı^  yaratdım.  O nda  çoxzərəıii  A nqra M anyu  b e b   £э1акэ11 
törətdi -  bəd şübhэni.
8.  Ö lk əb rd ən   və  m əskэnlэrdэn  эп  yaxşısı  olan  altmcmı 
mən,  A hura M azda,  1эгк  olunm uş  evlərlə  A reyanı  yaratdım.  O n­
da  çoxzərərli  A nqra  M anyu  b e b   fəlakəti  törətdi  -   Ь э т   fэгyadI, 
həm  də  iniltini.
9.  Ö lkэb rd эn   УЭ  m эskэnbrdэn  эп  yaxşısı  olan  yeddincini 
т э п ,  A hura M azda,  z ə lib r b   m эskunlaşm ış  Vaekeretanı^^  yarat- 
dım.  O nda çoxzərərli  A nqra Manyıa b e b   fəlakəti  törətdi  -  Kere- 
saspanı tovlayan pəri  Xnasaiteni.
10.  Ö lk эb rd ən   УЭ  m əskənbrdən  эп  yaxşısı  olan  səkkizin- 
cini  т э п ,  Ahura  M azda,  çox  otlaqh  Urvanı^^  yaratdım.  Onda 
рохгэгэгИ Anqra M anyu b e b   fəlakəti  törətdi -  pis hökmdarlan.
11.  Ö lk əb rd ən   УЭ  m əskənbrdən  эп  yaxşısı  olan  doqqu- 
zuncunu 
ТПЭП, 
A hura M azda, hirkanlarla m эskunlaşm ış Xnentanı 
yaratdım .  O nda  çoxzərərli  Anqra  M anyu  b e b   fəlakəti  törətdi  -  
k i ş i b r b  cinsi ə la q ə b r kim i pis, bağışlandm az эт э И э п .'^
12.  Ö lkələrdən  уэ  ш эsk эn b rd эn   эп  yaxşısı  olan  onuncunu 
m ən,  Ahura  M azda,  gözэl  A raxoziyanı  yaratdım.  Onda  фохгэ- 
rərli  A nqra M anyu  b e b   fəlakəti  törэtdi -  m ey itb rin  basdırılması 
kim i pis, bağışlam lm az э т э П э п .
13.  Ö lk эb rd эn   və  m эsk эn b rd эn  эп yaxşısı  olan  on birinci­
ni  т э п ,   Ahura  M azda,  nurlu,  fam a  m alik  o\a.n Xaetumanti^^  ya- 
ratdim .  Onda 
90
хгэгэгИ  A nqra M anyu  b e b   fəlakəti  törэtdi  -  pis 
c ad u g ərb ri.
14.  Və  burada  onlar  gedib  cadugэrliyэ  m üraciət  edəndə 
aydm   seçilirdibr,  burada  эп  cadugər  id ib r,  burada  onlar  qalxib
ölüm ü  (Гэ1акэ11?)  g ə tirirb r 
у э
 
ürəyi  yaralayırlar,  həm  xştam i, 
Ьэш  də m adaxa}^
1
5 .  
Ö lk эb rd эn  
у э
 
m эskэnlэrdэn эп yaxşısı  olan  on  ikincini 
ш эп,  A hura  M azda,  üçtayfah  Raqani^^  yaratdim .  Onda  çoxzэ- 
гэгИ  A nqra M anyu b e b   fəlakəti törətdi -  olduqca pis  şübhэni.
16.  Ö lk əb rd ən   уэ  m эskənlərdэn  эп  yaxşısı  olan  on  üçün- 
cünü  т э п ,  A hura  M azda,  qüdrətli,  artali  Ç axranı'^  yaratdim. 
O nda  çoxzərərli  A nqra  M anyu  b e b   fəlakəti  törətdi  -   meyityan- 
dirm a kimi pis,  bağışlanılm az этэИ эп .
17.  Ö lkəbrdən 
у э
 
m əsk эп b rd эn   эп  yaxşısı  olan  on  dör- 
düncünü  т э п ,  A hura  M azda,  dördbucaqlı  Varenam,^^  hansm da 
ilan  Dahakam '*  оМйгэп  F raetaono’^  anadan  olub,  yaratdim. 
O nda 
90
хгэгэгИ  A nqra  M anyu  b e b   fəlakəti  törэtdi  -   həm  uşaq- 
salm am ,  həm də ö lk ə b rin   qeyri-ari hökm darlannı.
18. 
Ö lk эb rd эn  
у э
 
m əsk ən b rd ən   ən  yaxşısı  olan  on  be- 
şincini  mən,  A hura  M azda,  X apta  Hindunu^^  yaratdim.  O nda 
90
х
2
эгэгн  Anqra  M anyu  b e b   fəlakəti  törэtdi  -   ham   uşaqsalm a- 
ni,  h am   də yaxtsiz istib ri.^'
19. 
Ö lkəbrdən  уэ  m əsk ən b rd ən   эп  yaxşısı  olan  on  altinci- 
Ш   Ш Э П , 
Ahura M azda,  hökm darlarsız  idarə  olunan  Upa aodaeşu
110
111

M üntəxəbat


A zərbaycam n  qədim   tarixinə d a iry a zıh   m ə n b ə b r


Ranxayanı^^  yaratdım.  O nda  çoxzərərli  Anqra  M anyu  belə  fəla- 
kəti  törətdi -  həm   devlər  tərəfm dən törədilən  qışı,  həm  də  ö lkə- 
lərin ta ojy(P  hökmdarlarmı.
20. 
Bunlardan  başqa  həm  gözəl,  həm  əcayib,  m öhtəşəm , 
həm əlverişli, həm  də digər nurlu ölkələr və m əsk ən b r var” .

Şərhlər


1. 
V idevdat  kitabm ın  fəsilləri  fraqard  (sonralar  -  
farqard)  adlamr.
2. 
Tədqiqatçılar  Videvdtitm  birinci  farqardını  şərti 
olaraq “Coğrafi poem a” adlandırırlar.
3. 
A ryanam  vaeca -  hərfan:  “Arilərin m əkanı” .  G ü m an 
ki,  arilərin ilk vətəninin  adıdır.
4. 
D aitya  -   çox  ehtimal  ki,  A ryanam  vaecada  axan  
bolsulu çaym adıdır.
5. 
Qava -  sonralar Soqd(iana) adlanan ölkə.
6. 
Skaiti  -   tədqiqatçılarm  bir  qismi  bunu  “alaq  оШ”, 
digərləri  isə  “çəyirtkə”  kimi  tərcümə  edirlər.  B əzi 
tədqiqatçılar  güman  ejdirbr  ki,  bu  söz  “saklar” 
(“skiflər”) etnonimini əks  edit.
7. 
Ahura  M azdanm   xoş yaradıcılığma  zidd  olan  A nqra 
M anyunun bəd əməllərinin  əksəriyyəti  müasir tədqi- 
qatçılar üçün müəmmahdır.
8. 
Əvvəlki  qeydə bax.
9. 
“N isaya” 
adlı 
toponimlərə 
M ərkəzi 
A siyanm  
m üxtəlif y erbrində,  о  cümlədən,  Mada  və  Parfıyada 
təsadüf  olunur,  lakin  onlarm  heç  biri  M argiana  ilə 
Baktriya arasında yerləşən Nisayaya uyğun gəlmir.
10.  V aekerete  -   güman  ki,  indiki  Əfqamstamn  şərqində 
yerləşən vilayət.
11.  M üasir  tədqiqatçılarm   əksəriyyəti  ehtimal  edir  ki, 
Urva indiki Əfqanıstanm şərqində vilayət idi.
12.  H om oseksualizm  nəzərdə tutulur.
13. 
X aetum ant  -   eyni  adlı  çaym   vadisində  vilayət.  Bu 
adm m üasir form ası H ilm end kimi  səslənir.
14. 
B u cüm lənin m ənası olduqca müəmmahdır.
15. 
Raqa  -   M adada  vilayətin  və  şəhərin  adı.  Indiki  Teh- 
ranm  yaxm lıgm dakı R ey şəhəri ilə  eyniləşdirilir.
16. 
Çaxra  -   Q ədim   Iran  ərazisində  dəqiq  lokallaşdınl- 
m am ış  vilayət.
17. 
V arena  ~  K irm an  və  ya  G ilan  vilayətləri  ilə  eyniləş- 
dirilən  vilayət.
18. 
İlan D ahaka -  əfsanə və nağıllarım ızda əjdaha.
19. 
Fraetaono -  orta əsrlərdə Firidvm şəxs adma müvafiqdir.
20. 
X apta H indu -  hərfən:  “yeddi  H indistan”, yəni yeddi 
hind vilayəti.
21. 
Q uraqlıq nəzərdə tutulur.
22. 
“U pa  aodaeşu  R anxaya”  -   hərfən:  “Ranha  çayın 
m ənbəyində”.  Bəzi  tədqiqatçılar  Ranhanı  V olqa  ilə, 
digərləri  isə  Sırdəıya i b  e y n ib şd irirb r.
23. 
T aojya -  güraan ki,  a rib rə  düşm ən  olan xalqm adı.

II farqard.


(“Y im a  haqqında  m i f ’)'


M ətnin  tərcüməsi  aşagıdakı nəşrə əsasən verilir;
G eldner K.F.  Avesta,  die  heiligen B ücher der Parsen.  Vol.  H IT , 
Stuttgart,  1886-1895.
Т э г с й т э  və  ş ə rh b r R a u f M əlikovundur.
1.  Zaratuştra A hura M azdadan  soruşdu;  “Ey Ahura M azda, 
ey  ЭП  müqəddəs  ruh,  ey  bütün  süm üklü  varlıqlarm   artah 
yaradıcısı!  Sən  A hura  M azda  mən  Zaratuştradan  başqa  hansı 
insanla  ilk  dəfə  söhbət  etm işdin?  A huralı,  zaratuştralı  dinin 
m əğzini kimə izah etm işdin?”
2.  Onda  A hura  M azda  sö y b d i:  “Gözəl,  çoxlu  sürüsü  olan, 
artalı  Yimaya,  ey  Zaratuştra.  O nunla  m ən  A hura  M azda  sən
112
113

:

book
book -> MahirəNərimanqızı
book -> Microsoft Word diplomatiya az doc
book -> O’rta Maxsus Kasb-hunar kollejlarida pedagogik fanlarni o’qitishda keys-stadi texnologiyasidan foydalanishning ilmiy –pedagogik asoslari
book -> Bitiruv malakaviy ishi


Dostları ilə paylaş:

©2018 Учебные документы
Рады что Вы стали частью нашего образовательного сообщества.
?


microsoft-word-yoluxucu-28.html

microsoft-word-yoluxucu-32.html

microsoft-word-yoluxucu-37.html

microsoft-word-yoluxucu-41.html

microsoft-word-yoluxucu-46.html